DZIEŃ 3 (Cajon Od Podstaw)

Witaj w trzecim dniu kursu!

Tutaj: LEKCJA 3 VIDEO

TEORIA

Rytm - podstawa muzycznego myślenia

W tej lekcji opowiadam o muzycznym kluczu, jakim jest dla perkusistów i cajonistów rytm.

Rytm to po prostu konkretny rozkład akcentów w takcie, umiejscowionych w określonym miejscu na linii czasu. To tak jakby na pustej kartce papieru namalować kilka punktów, by później wg. własnego uznania połączyć z sobą te punkty na wiele sposobów.

Punktami na kartce, do których się odnosimy są główne wartości rytmiczne w obrębie których się poruszamy i “dobudowujemy” do nich pozostały szkielet swoich rytmów, podziałów, wypełnień itd.

Weźmy dla przykładu słynną piosenkę grupy Queen “We will rock You”. Rytmiczną podstawę tworzą bębny grające dwie ósemki i ćwierćnutę (lub jak kto woli “ tutu ta   tutu  ta”). To jest baza, do której później możesz dodać kolejne wartości rytmiczne, ale starając się zachować tę podstawę (na cajonie miałoby to odzwierciedlenie jako: Bass Bass Slap …).

Ważne więc by uruchomić takie myślenie, które pozwoli nam wczuwać się w dany puls i “dorysowywać” do niego kolejne wartości rytmiczne, bez narażania podstawy rytmu na zachwianie.

W praktyce warto nauczyć się słuchać muzyki, czyli wysłyszeć jaką podstawę rytmiczną ma dana piosenka, utwór, jeśli jest nagrana z cajonem lub perkusję to trzeba nauczyć się wysłyszeć co jest tam grane i później odnieść się do tego, tworząc własny podział na cajonie. W lekcji filmowej ilustruję to zagadnienie, aczkolwiek praca nad rozwojem rytmiki i sprawności budowania - i rozbudowywania - podziałów w oparciu schemat rytmiczny to proces długotrwały i bardzo przyjemny muzycznie.

Modulacja - przestrajanie cajona w trakcie grania

Istnieje bardzo efektowny i nietrudny sposób przestrajania brzmienia cajona podczas grania, wymaga jedynie pewnej wprawy, aby niezależnie od pracy rąk być w stanie przestroić cajon za pomocą … nogi.

Cały “bajer” opiera się na przyciskaniu pięty jednej nogi do płyty przedniej cajona (czyli tapy) - im mocniej przyciśniesz piętę, tym wyższy dźwięk uzyskasz. Ten sam efekt osiągniesz, przyciskając piętę do cajona i podnosząc ją wyżej - im wyżej znajdzie się noga, tym wyższy dźwięk uzyskujemy.

Oczywiście w czasie dociskania piętą do cajona, gramy rękoma, co spowoduje modulację (zmianę wysokości dźwięku) wydobywanych dźwięków.

 Praktyczne wykorzystanie tego efektu w materiale filmowym.

Shaker 

W ostatnim przykładzie muzycznym tej lekcji korzystamy z dobrodziejstw wykorzystania shakera (tzw. jajeczko, grzechotka itp.) w grze na cajonie, ale potrzeba pewnej wiedzy i wprawy by umiejętnie zgrać rękę uderzającą w cajon z drugą ręką, operującą shakerem.

Przede wszystkim trzeba nauczyć się swobodnego operowania shakerem, by wyczuć tempo i puls, który tworzymy z pomocą tego instrumentu. 

Shaker chwytamy w rękę dominującą (u mnie lewa, jeśli jesteś praworęczny/a to prawa).

Wychylając rękę trzymającą shaker do przodu i do tyłu, wybijamy puls. Zależnie od rodzaju pulsacji będą to wychylenia w określonym tempie i z określoną głębokością ruchu (najlepiej ilustruje to nagranie filmowe).

Poruszając się w klasycznym metrum 4/4 optymalnie jest wychylać shaker “do przodu” ósemkami, czyli dwa razy gęściej niż nuta główna taktu ( 1 2 3 4), a dźwięk uzyskiwany w trakcie cofania ręki tworzy szesnastki, występujące pomiędzy ósemkami wychylanymi do przodu.

Zacznij od pracy samego shakera, próbując zgrać się z dowolną - i różną - muzyką, zgodnie z opisaną wyżej zasadą.

Gdy dłoń operująca shakerem będzie pracować swobodnie, dodaj uderzenie z drugiej ręki w cajon - zacznij od pojedynczych dźwięków (Bass na 1 i 3 taktu, później Slap na 2 i 4, licząc oczywiście).

Dopiero później postaraj się zsynchronizować shaker z Basem i Slapem, grając już tylko jedną ręką na cajonie (lewą u praworęcznych).

Ale póki co zaczniemy od przykładów z użyciem samych rąk, czyli - pora na część praktyczną!

PRAKTYKA

1.Schemat rytmiczny tej lekcji (dwie ósemki + ćwierćnuta) budujemy grając Bass i Slap (od prawej ręki, ale także od lewej - dolny zapis kolejności rąk):

2.Zbudowany schemat wygodnie jest grać naprzemiennie, mamy znów kilka możliwości:

3.Dodajemy Ghosta - po Slapie na 2 i 4, zachowując pozostałe dźwięki w niezmienionej formie:

4.Zagęszczamy podział na 2 i 4, zamieniając jednego Ghosta na “i” na trzy Ghosty szesnastkowe - gramy naprzemiennie. Możemy dodać wspomnianą wcześniej modulację (zobacz film):

5. I wprowadzamy Shaker, który zagęszczał będzie puls do szesnastek. Druga ręka gra schemat podstawowy tej lekcji, czyli Bas i Slap (dwie ósemki + ćwierćnuta):

Aby jeszcze lepiej osadzić się rytmicznie (ograć z tym podziałem), ćwicz na zmianę: cajon z shakerem, sam shaker, sam cajon, np.:

-1 takt sam Shaker,

-1 takt Shaker + Cajon,

-1 takt znów sam Shaker,

-1 takt sam Cajon (ręką lewą), itd.

Tyle ćwiczeń na dziś, miłego grania!

Tutaj LEKCJA 3 VIDEO

P.O.zdrawiam i do zobaczenia!

Paweł Ostrowski